Na 47 jaar onderzoek blijkt wanneer conditie en kracht beginnen af te nemen
Een baanbrekende Zweedse studie geeft een helderder beeld van hoe fysieke achteruitgang natuurlijk verloopt. Volgens de resultaten begint de afname van kracht en fitheid rond de leeftijd van 35 jaar. Mensen die later in hun leven met sporten beginnen, kunnen hun fysieke capaciteit echter nog flink verbeteren. Die inzichten gelden niet alleen voor wetenschappers, maar voor iedereen die geïnteresseerd is in gezond ouder worden.
Een lange, unieke studie
De studie heet Swedish Physical Activity and Fitness Study (SPAF) (SPAF) en wordt geleid door het gerenommeerde Karolinska Institutet. Deze 47 jaar durende studie wijkt af van eerder onderzoek doordat dezelfde mensen meerdere keren werden gevolgd. Vroegere studies waren vaak cross-sectioneel en gaven alleen momentopnames; SPAF levert longitudinale gegevens en daarmee een uitgebreider beeld van hoe prestaties in de loop van de tijd veranderen.
De metingen vonden plaats in Zweden en betrokken meerdere honderden deelnemers. Zowel mannen als vrouwen werden willekeurig geselecteerd en vielen bij aanvang binnen de leeftijdsrange 16–63 jaar. De studie wilde niet alleen vaststellen wanneer fysieke achteruitgang begint, maar ook bekijken hoe levensstijlkeuzes en andere factoren daarmee samenhangen.
Wat ze vonden en wat dat betekent
De studie laat zien dat fysieke aftakeling begint rond 35 jaar, ongeacht iemands eerdere trainingsniveau. Die neergang versnelt naarmate je ouder wordt. De onderzoekers stelden vast dat fysieke activiteit de progressieve afname van bovenlichaamskracht kan vertragen, maar niet volledig kan stoppen. Maria Westerståhl, docent aan de Afdeling Laboratoriumgeneeskunde en hoofdonderzoeker van het project, zegt: “Het is nooit te laat om te gaan bewegen.”
Het goede nieuws voor wie later begint: deelnemers die later actief werden zagen een verbetering van 5-10% in hun fysieke capaciteit. Dat laat zien dat starten met sporten op elke leeftijd kan bijdragen aan betere gezondheid.
Vragen die nog beantwoord moeten worden
Ondanks de waardevolle inzichten blijven er vragen open die het team in vervolgonderzoek wil aanpakken. De onderzoekers zijn van plan om volgend jaar de metingen te hervatten, waarbij de deelnemers dan 68 jaar oud zullen zijn. Een van de kernvragen is waarom juist op de 35-jarige leeftijd piekprestaties worden bereikt en welke mechanismen ervoor zorgen dat activiteit prestatieverlies kan vertragen.
Verder wordt onderzocht hoe veranderingen in fysieke prestaties samenhangen met levensstijlkeuzes, algehele gezondheid en onderliggende biologische processen. Die analyses kunnen laten zien welke specifieke factoren bijdragen aan het behoud van fysieke capaciteit bij het ouder worden.
De uitkomsten van deze studie benadrukken de voordelen van gezonde gewoonten op latere leeftijd. Hoewel vermindering van fysieke prestaties onvermijdelijk lijkt, is de boodschap duidelijk: zelfs met een late start kan bewegen flinke gezondheidsvoordelen opleveren. De resultaten nodigen uit tot meer bewustzijn over levensstijlkeuzes en motiveren mensen om actief hun eigen gezondheid te verbeteren.